CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG HÀ TĨNH

http://qltthatinh.gov.vn


Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra chuyên ngành

Trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh hiện có 5.462 doanh nghiệp, 3.155 tổ hợp tác, 1.309 hợp tác xã, 59.898 hộ kinh doanh trong đó 42.605 hộ ổn định, 17.293 hộ kinh doanh nhỏ lẻ, thời vụ. Toàn tỉnh có 02 khu kinh tế, 02 khu công nghiệp, 22 cụm công nghiệp; có 173 chợ, 02 siêu thị, 01 trung tâm thương mại.
Một số giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thanh tra chuyên ngành
Hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn tương đối ổn định; hàng hóa đa dạng và phong phú về chủng loại, màu sắc, mẫu mã, chất lượng đáp ứng nhu cầu của nhân dân; giá cả hàng hóa nhìn chung tươi đối ổn định, việc thực hiện niêm yết giá và bán theo giá niêm yết về cơ bản tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Công tác quản lý nhà nước về các mặt nhìn chung có nhiều đổi mới so với những năm trước đây; các cấp, các ngành, các lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đã chủ động vào cuộc để thực hiện công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường, phát hiện xử lý nghiêm các hành vi, đối tượng vi phạm pháp luật.
Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được tăng cường với hình thức và nội dung ngày càng phong phú, đa dạng, dễ hiểu, sát với thực tiễn nhận thức của nhân dân. Do vậy hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật đã mang lại hiệu quả đối với đại đa số những người dân trên địa bàn; nhận thức về tiêu dùng, mua sắm hàng hóa và nhận thức trong hoạt động sản xuất, kinh doanh từng bước được nâng lên. Tình trạng vi phạm trong hoạt động sản xuất, kinh doanh giảm nhiều so với những năm trước đây.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, trên thị trường vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề gây bức xúc dư luận như: Hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, vi phạm an toàn thực phẩm, sở hữu trí tuệ, nhãn mác, đo lường chất lượng, vi phạm trong lĩnh vực giá .v.v.; hoạt động cạnh tranh thiếu lành mạnh, thiếu bình đẳng của một số tổ chức, cá nhân đã phần nào ảnh hưởng đến quyền lợi của người tiêu dùng, uy tín của các doanh nghiệp làm ăn chân chính; do vậy thị trường hoạt động chưa thực sự văn minh, lành mạnh như mong muốn của các cơ quan quản lý nhà nước cũng như sự chờ đợi của nhân dân.
Trước thực trạng này, hoạt động kiểm tra, thanh tra chuyên ngành của lực lượng Quản lý thị trường là hết sức cần thiết và cần phải được tiến hành thường xuyên, mang lại hiệu quả. Có như vậy, những tồn tại trên thị trường hoạt động sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng hàng hóa mới có thể lành mạnh và bình ổn.
Chi cục QLTT được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại
Điều 10 Nghị định số 07/2012/NĐ-CP ngày 09/02/2012 của Chính phủ quy định về cơ quan được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành và hoạt động thanh tra chuyên ngành; Nghị định số 127/2015/NĐ-CP ngày 14/12/2015 của Chính phủ về tổ chức và hoạt động thanh tra ngành Công Thương; Pháp lệnh Quản lý thị trường năm 2016 và một số văn bản có liên quan khác. Trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ được giao, Chi cục QLTT đã chủ động tham mưu UBND tỉnh, Giám đốc Sở Công Thương thành lập 01 phòng chuyên môn (phòng Pháp chế và Kiểm tra) trực thuộc Chi cục để tham mưu thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành từ tháng 5/2015.
Sau khi Phòng Pháp chế và Kiểm tra được thành lập, để đảm bảo điều kiện thực hiện hoạt động thanh tra chuyên ngành, Chi cục đã cử 26 CBCC tham gia đào tạo nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành, chia làm 03 đợt (đợt 1: 02 CBCC, đợt 2: 02 CBCC và đợt 3: 22 CBCC). Tham mưu Giám đốc Sở ra quyết định phân công công chức thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành cho 26 CBCC. Đến nay đội ngũ CBCC đảm bảo điều kiện thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành của Chi cục tương đối đầy đủ và phân bố đồng đều ở các phòng, các Đội QLTT.
Hàng năm Chi cục QLTT đã chủ động xây dựng kế hoạch thanh tra chuyên ngành, báo cáo Thanh tra sở trình cấp có thẩm quyền phê duyệt để thực hiện. Quá trình thực hiện bước đầu đã mang lại một số kết quả tích cực; nhiều vụ việc vi phạm có quy mô lớn, tính chất vi phạm nghiêm trọng, điển hình đã được phát hiện, xử lý nghiêm. Qua hoạt động thanh, kiểm tra, Chi cục QLTT đã tham mưu, kiến nghị UBND tỉnh, Sở Công Thương một số giải pháp, chính sách để thực hiện tốt hơn công tác quản lý nhà nước trên các mặt, góp phần hạn chế các lỗ hổng chính sách trong công tác quản lý nhà nước trên địa bàn như: Công tác quản lý về an toàn thực phẩm, đo lường chất lượng, kinh doanh xăng dầu, khí dầu mỏ hóa lỏng, hợp đồng theo mẫu, thương mại điện tử .v.v.
Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động thanh tra chuyên ngành vẫn còn một số tồn tại, hạn chế như:
- Các văn bản trong công tác quản lý, xử lý vi phạm hành chính còn nhiều bất cập, vướng mắc, hạn chế, không khả thi và rất khó cho lực lượng chức năng trong công tác kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm.
- Về công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật: Nhìn chung hiệu quả vẫn còn hạn chế, chưa thường xuyên, chưa tập trung tại các vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn, nội dung tuyên truyền còn nghèo nàn, lạc hậu và khó nắm bắt.
- Về công tác thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm: Tình trạng vi phạm xẩy ra ở nhiều lĩnh vực, mặt hàng, đối tượng; trong khi việc phát hiện để xử lý hết sức khó khăn do trang thiết bị nhận biết, phát hiện vi phạm chưa có; việc kiểm nghiệm mẫu khó khăn về kinh phí, thời gian gửi mẫu, quy định lấy mẫu lần 2 đối với một số mặt hàng như: Phân bón.
- Về công tác phối hợp: Hiện nay công tác phối hợp giữ ngành Công Thương với các ngành, giữa chính quyền địa phương các cấp và lực lượng chức năng chưa được thường xuyên, chưa kịp thời, chủ yếu mang tính sự vụ, nhiều nội dung quản lý còn có sự chồng chéo do đối tượng kinh doanh đa dạng ngành nghề, mặt hàng trong khi văn bản quản lý quy định chi tiết từng mặt hàng, ngành nghề cho từng đơn vị khác nhau.
- Ngày 27/01/2014 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 12/2014/QĐ-TTg về việc quy định chế độ bồi dưỡng đối với công chức thanh tra chuyên ngành; Kinh phí thực hiện do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp ngân sách hiện hành và các nguồn hỗ trợ hợp pháp khác (nếu có), được cơ quan có thẩm quyền giao trong dự toán chi ngân sách hàng năm của cơ quan, đơn vị theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước. Chế độ bồi dưỡng đối với công chức thanh tra chuyên ngành thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành quy định tại Quyết định này do cơ quan, đơn vị ra quyết định thanh tra chi trả. Tuy nhiên hiện nay do nguồn kinh phí hoạt động thường xuyên eo hẹp nên để thực hiện chế độ này hết sức khó khăn.
- Hoạt động thanh tra chuyên ngành đòi hỏi chuyên sâu, kéo dài, khối lượng công việc tương đối lớn trong khi quân số thực hiện một cuộc thanh tra còn khá mỏng, CBCC được giao nhiệm vụ thanh tra làm việc kiêm nhiệm, chưa có nhiều kinh nghiệm về nghiệp vụ. Do vậy hoạt động thanh tra còn có phần hạn chế, chưa thật đảm bảo.
- Hiện nay các ngành, lực lượng chức năng và chính quyền địa phương thành lập rất nhiều đoàn thanh tra, kiểm tra. Do vậy nội dung thanh tra có sự chồng chéo, trùng lắp giữa các đơn vị gây khó khăn, phiền hà cho hoạt động của đối tượng được thanh tra; điều này dẫn đến hiệu quả quản lý nhà nước có phần sụt giảm.
- Hoạt động thanh tra chuyên ngành trong một số lĩnh vực như: An toàn, vệ sinh thực phẩm, y tế... thường đòi hỏi tính thường xuyên, kịp thời, phát hiện ngay hành vi vi phạm. Qua nghiên cứu cho thấy, quy định về trình tự, thủ tục hoạt động thanh tra chuyên ngành hiện chỉ phù hợp với hoạt động thanh tra hành chính, thanh tra kinh tế - xã hội. Quy định về trình tự, thủ tục hoạt động thanh tra chuyên ngành hiện nay chưa phù hợp với thực tế đa dạng, chuyên sâu của hoạt động thanh tra chuyên ngành.  Bên cạnh đó, trong một số hoạt động thanh tra chuyên ngành theo kế hoạch, quy định về việc phải gửi quyết định thanh tra đến đối tượng thanh tra trước khi tiến hành thanh tra đã đánh động khiến đối tượng thanh tra xóa dấu vết vi phạm, gây khó khăn cho hoạt động thanh tra. Ngoài ra, quy định về việc công bố quyết định thanh tra trước khi thanh tra đột xuất cũng gây nên những trở ngại tương tự, nhất là trong các lĩnh vực an toàn thực phẩm, y tế, dược phẩm.
- Thời hạn các cuộc thanh tra thường kéo dài, không đáp ứng được yêu cầu khẩn trương, kịp thời của công tác quản lý nhà nước. Vì vậy làm cho hoạt động thanh tra gặp rất nhiều khó khăn.
Một số nguyên nhân chính của những tồn tại, hạn chế nêu trên là:
- Công tác thanh tra chuyên ngành mặc dù đã được Chính phủ, các bộ ngành quan tâm  đưa ra các quy định, quy trình, thủ tục, chính sách. Tuy nhiên giữa hoạt động thực tế và các quy định của nhà nước còn có nhiều bất cập, khập khiểng dẫn đến chưa sát, chưa phù hợp, gây khó khăn cho công tác thanh, kiểm tra chuyên ngành.
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị, kinh phí phục vụ cho hoạt động thanh tra, kiểm tra xử lý vi phạm, lấy mẫu, thử nghiệm mẫu còn hạn chế; chưa xây dựng được các trung tâm thử nghiệm chất lượng tại các địa phương.
- Tại Hà Tĩnh, phần lớn các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, hàng hóa mua gom với số lượng ít nên không đảm bảo chế độ hóa đơn chứng từ. Nhận thức của một bộ phận người dân còn hạn chế, nhất là tại các vùng sâu, vùng xa, vùng nông thôn do chưa có đầy đủ thông tin về nhận biết hàng thật, hàng giả, ham giá rẻ nên rất dễ để các đối tượng lợi dụng đưa vào tiêu thụ các loại hàng giả, hàng kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ.
- Sự vào cuộc của các doanh nghiệp còn hạn chế: Trên thị trường, một số gian thương lợi dụng các thương hiệu nổi tiếng và lòng tin của người tiêu dùng để sản xuất, đưa vào tiêu thụ các sản phẩm, hàng hóa giả, kém chất lượng bằng nhiều chiêu trò khác nhau hết sức tinh vi, kể cả việc làm giả chứng nhận hợp quy, chứng nhận chất lượng, công bố tiêu chuẩn áp dụng .v.v.  Nhiều doanh nghiệp sợ ảnh hưởng đến uy tín, thương hiệu nên không muốn phối hợp, hỗ trợ cơ quan chức năng phát hiện hàng giả, hàng kém chất lượng; một số doanh nghiệp chưa có biện pháp bảo vệ sản phẩm do mình sản xuất ra, chưa kịp thời cung cấp thông tin nhận biết hàng thật, hàng giả cho cơ quan chức năng. Do vậy việc thanh tra, kiểm tra, phát hiện sản phẩm, hàng hóa giả, không đảm bảo chất lượng là rất khó khăn.
- Nguyên nhân từ các quy định của Luật, các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và việc thi hành pháp luật về thanh tra:
+ Luật Thanh tra và các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành còn một số vấn đề quy định chưa rõ ràng, chưa thống nhất, còn bất cập.
+ Việc ban hành các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành còn chậm trễ, chưa đồng bộ, chưa sát thực tiễn gây khó khăn cho hoạt động thanh tra.
+ Việc lãnh đạo, chỉ đạo thi hành Luật thanh tra và các văn bản hướng dẫn thi hành chưa được quan tâm thực hiện; một số đơn vị, địa phương thực hiện còn mang tính đối phó, chưa có chiều sâu, chưa có giải pháp hiệu quả, chưa có tính lan tỏa; chưa kiểm tra, giám sát được việc thực hiện của cấp dưới.
+ Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thanh tra được thực hiện chưa thường xuyên, chưa liên tục; nội dung và hình thức tuyên truyền chưa phong phú, chưa đa dạng; một số đơn vị, địa phương chưa quan tâm tuyên truyền.
- Hoạt động thanh tra chuyên ngành của Chi cục QLTT mới được triển khai thực hiện trong vài năm trở lại đây, cơ cấu tổ chức thanh tra còn mỏng, chưa có cán bộ chuyên trách, kinh nghiệm trong hoạt động thanh tra còn hạn chế. Do vậy hiệu quả mang lại chưa cao.
Trên cơ sở thực tiễn hoạt động thanh tra và các quy định của pháp luật, tôi kiến nghị, đề xuất một số giải pháp để thực hiện tốt hơn công tác thanh tra chuyên ngành trong thời gian tới như sau:
1. Kiến nghị sửa đổi, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật trong hoạt động thanh tra, thanh tra chuyên ngành để phù hợp thực tiễn hoạt động thanh tra nói chung và tình hình thị trường trên địa bàn Hà Tĩnh nói riêng.
2. Đổi mới hoạt động tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật trong hoạt động thanh tra nói chung và thanh tra chuyên ngành nói riêng.
3. Quan tâm đầu tư xây dựng kế hoạch, định hướng chương trình thanh tra hàng năm; trong đó nêu rõ mục đích, yêu cầu, phạm vi, đối tượng, nội dung thanh tra chuyên ngành.
4. Phối hợp nhịp nhàng trong việc xử lý chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra chuyên ngành. Để tránh sự chồng chéo, trùng lặp trong hoạt động thanh tra chuyên ngành, cần chủ động dự thảo Kế hoạch, phối hợp Thanh tra Sở để thống nhất về nội dung, phương pháp và đối tượng thanh tra trong năm.
5. Tăng cường việc giám sát hoạt động của Đoàn thanh tra theo Thông tư số 05/2015/TT-TTCP ngày 10/9/2015 của Thanh tra Chính phủ về giám sát hoạt động của Đoàn thanh tra. Giám sát hoạt động của Đoàn thanh tra nhằm theo dõi, nắm bắt việc chấp hành pháp luật, tuân thủ chuẩn mực đạo đức, quy tắc ứng xử của cán bộ thanh tra và ý thức kỷ luật của Trưởng Đoàn thanh tra, thành viên Đoàn thanh tra; tình hình thực hiện nhiệm vụ và triển khai hoạt động thanh tra để kịp thời có biện pháp chấn chỉnh, xử lý nhằm đảm bảo thực hiện đúng mục đích, yêu cầu, nội dung theo kế hoạch thanh tra đã được phê duyệt.
6. Đảm bảo các điều kiện thi hành luật Thanh tra và các văn bản quy định trong hoạt động thanh tra, thanh tra chuyên ngành Công Thương. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của hoạt động thanh tra chuyên ngành về chuyên môn nghiệp vụ, thẻ thanh tra chuyên ngành, số lượng công chức được phân công thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành. Cần chủ động tham mưu cử CBCC tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ thanh tra chuyên ngành. Bên cạnh hoạt động đào tạo chuyên môn định kỳ, cần tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra, kiểm soát thị trường, xử lý vi phạm hành chính; đào tạo lấy mẫu, nhận biết hàng giả; nâng cao năng lực công tác, kỹ năng, kinh nghiệm, các trang thiết bị hỗ trợ phát hiện, nhận biết vi phạm .v.v.

Tác giả bài viết: Nguyễn Văn Hảo - Phó Trưởng phòng PC&KT

Nguồn tin: CHI CỤC QLTT HÀ TĨNH

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây